FAYDALI BİLGİLER
Lojistik Terimleri Sözlüğü
Taşımacılık, gümrük ve dış ticarette sık kullanılan 73 terimin açıklaması.
A
- AcenteAgent
- Bir taşıyıcı veya lojistik firması adına, belirli bir bölgede onun nam ve hesabına iş takibi yapan bağımsız kuruluş ya da kişi.
- ADREuropean Agreement concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road
- Tehlikeli maddelerin karayoluyla uluslararası taşınmasına ilişkin Avrupa anlaşması. Araçta, sürücüde ve ambalajda aranan şartları belirler; taşınan maddeler tehlike sınıflarına ayrılır.
- AkreditifL/CLetter of Credit
- Alıcının bankası tarafından açılan, belirlenen belgelerin ibrazı karşılığında satıcıya ödeme yapılacağına dair şartlı banka taahhüdü. Dış ticarette güvenli ödeme yöntemlerindendir.
- AktarmaTransshipment
- Bir araçla gelen yükün boşaltılıp, herhangi bir işleme tabi tutulmadan kısa sürede başka bir araca yüklenerek sevk edilmesi.
- Aktarma MerkeziHub / Transfer Center
- Farklı noktalardan gelen yüklerin varış bölgelerine göre ayrıştırılıp yeniden araçlara yüklendiği dağıtım tesisi.
- AntrepoBonded Warehouse
- Gümrük gözetimi altındaki eşyanın vergileri ödenmeden saklandığı depo. Eşya antrepodan çekilene kadar vergi doğmaz.
- ArdiyeStorage / Warehousing Fee
- Yükün gümrüklü saha, antrepo veya terminalde bekletilmesi karşılığında alınan depolama ücreti.
- ATA KarnesiATA Carnet
- Fuar, sergi ve numune gibi geçici ihracatlarda gümrük vergisi ödenmeden eşyanın yurt dışına çıkıp geri dönmesini sağlayan uluslararası gümrük belgesi.
- ATR BelgesiATR
- Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki gümrük birliği kapsamında, eşyanın serbest dolaşımda olduğunu gösteren ve tercihli tarifeden yararlanmayı sağlayan dolaşım belgesi.
B
- Bill of LadingB/LBill of Lading
- Deniz taşımacılığında taşıyıcının yükü teslim aldığını gösteren, aynı zamanda mülkiyeti temsil eden ve ciro edilebilen taşıma senedi.
- Bonded
- Gümrük vergisi henüz ödenmemiş, gümrük gözetimi altındaki eşya veya saha için kullanılan ifade.
- Brüt AğırlıkGross Weight
- Yükün ambalaj ve palet dahil toplam ağırlığı.
C-Ç
- CMRConvention on the Contract for the International Carriage of Goods by Road
- Karayoluyla uluslararası eşya taşımacılığında kullanılan taşıma sözleşmesi belgesi. Taşıyıcının sorumluluğunu ve yükün teslim şartlarını belgeler.
- Cross TradeCross Trade
- Yükün, taşıyıcının bulunduğu ülkeye hiç uğramadan iki yabancı ülke arasında taşınması.
- Cross-DockingCross-Docking
- Gelen yükün depoya kaldırılmadan, doğrudan çıkış araçlarına aktarıldığı operasyon yöntemi. Stok tutma süresini neredeyse sıfıra indirir.
- Çeki ListesiPacking List
- Sevkiyattaki her kolinin içeriğini, adedini, ağırlığını ve ölçülerini gösteren belge. Gümrük işlemlerinde faturayla birlikte ibraz edilir.
D
- Dağıtım MerkeziDCDistribution Center
- Ürünlerin toplandığı, sipariş bazında ayrıştırıldığı ve son noktalara sevk edildiği lojistik tesis.
- DaraTare Weight
- Aracın, konteynerin veya ambalajın yüksüz haldeki kendi ağırlığı.
- DemurajDemurrage
- Konteynerin veya aracın, tanınan serbest süreyi aşarak elde tutulması nedeniyle taşıyıcıya ödenen gecikme bedeli.
- Desi
- Hacimsel ağırlık birimi. Kargo sektöründe yükün kapladığı hacmin ağırlığa çevrilmiş karşılığını ifade eder.
- DorseSemi-Trailer
- Çekiciye bağlanarak taşınan, kendi motoru olmayan römork. Tenteli, frigorifik, mega ve lowbed gibi tipleri vardır.
E
- ElleçlemeHandling
- Eşyanın depoda veya gümrüklü sahada taşınması, istiflenmesi, ayrıştırılması gibi fiziksel işlemlerin genel adı.
- EUR.1 BelgesiEUR.1
- Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması imzaladığı ülkelere yapılan ihracatta, eşyanın menşeini kanıtlayarak tercihli gümrük tarifesinden yararlanmayı sağlayan dolaşım sertifikası.
- Ex WorksEXW
- Satıcının malı kendi tesisinde alıcının emrine hazır etmesiyle sorumluluğunun sona erdiği teslim şekli. Tüm taşıma masrafı ve riski alıcıya aittir.
F
- Fatura (Ticari)Commercial Invoice
- Satıcının alıcıya düzenlediği, malın cinsini, miktarını ve bedelini gösteren belge. Gümrük kıymetinin tespitinde esas alınır.
- FCLFull Container Load
- Tek bir göndericiye ait yükün bir konteyneri tamamen doldurduğu deniz taşıma şekli.
- FOBFree On Board
- Malın, belirlenen yükleme limanında gemi bordasına teslim edilmesiyle riskin alıcıya geçtiği teslim şekli.
- FrigorifikReefer
- Soğutma ünitesiyle donatılmış, ısı kontrollü taşımaya uygun araç veya konteyner. Gıda ve ilaç taşımalarında kullanılır.
G
- Gabari
- Aracın yükle birlikte aşmaması gereken azami yükseklik, genişlik ve uzunluk sınırı. Sınırın aşıldığı taşımalar özel izne tabidir.
- Gümrük BeyannamesiCustoms Declaration
- İthalat veya ihracatta eşyanın gümrüğe beyan edildiği resmi belge. Eşyanın cinsi, kıymeti ve rejimi bu belgede bildirilir.
- Gümrük MüşaviriCustoms Broker
- Gümrük işlemlerini eşya sahibi adına yürütmeye yetkili, ruhsatlı meslek mensubu.
H
- Hacim AğırlığıVolumetric Weight
- Yükün kapladığı hacmin ağırlık karşılığı. Hafif ama hacimli yüklerde taşıma ücreti fiili ağırlık yerine bu değer üzerinden hesaplanır.
- Hat NakliyesiLine Haul
- İki sabit nokta arasında düzenli tarifeyle yapılan taşıma.
I-İ
- IncotermsInternational Commercial Terms
- Milletlerarası Ticaret Odası tarafından yayımlanan, alıcı ile satıcı arasında masraf ve risk paylaşımını tanımlayan standart teslim şekilleri kuralları.
- Intermodal TaşımacılıkIntermodal Transport
- Yükün aynı taşıma ünitesi içinde kalarak karayolu, demiryolu ve denizyolu gibi birden fazla modla taşınması.
- İhbarnameArrival Notice
- Yükün varış noktasına ulaştığının alıcıya bildirildiği belge veya bildirim.
- İrsaliyeDelivery Note
- Malın sevki sırasında araçta bulundurulması zorunlu olan, gönderilen eşyanın cinsini ve miktarını gösteren belge.
K
- KabotajCabotage
- Bir ülkenin kendi limanları arasındaki taşıma hakkı. Genellikle o ülkenin bayrağını taşıyan araçlara ayrılmıştır.
- KonsolidasyonConsolidation
- Birden fazla göndericiye ait küçük yüklerin tek bir araç veya konteynerde birleştirilerek taşınması. Birim maliyeti düşürür.
- KonşimentoBill of Lading
- Taşıyıcının yükü teslim aldığını ve taşıma sözleşmesinin varlığını gösteren belge. Deniz taşımacılığında kıymetli evrak niteliği taşır.
- KonteynerContainer
- Standart ölçülerde üretilmiş, farklı taşıma modları arasında aktarılabilen kapalı taşıma ünitesi. 20 ve 40 ayak başlıca boyutlarıdır.
L
- LCLLess than Container Load
- Bir konteyneri tek başına doldurmayan yüklerin, başka göndericilerin yükleriyle birleştirilerek taşındığı deniz taşıma şekli.
- LDMLoading Meter
- Yükleme metresi. Yükün araç zemininde kapladığı uzunluğun metre cinsinden ifadesi; standart bir tır dorsesi 13,6 LDM'dir.
- LojistikLogistics
- Ürünün çıkış noktasından tüketim noktasına kadar taşınması, depolanması ve bilgi akışının planlanıp yönetilmesi süreci.
- LowbedLowbed / Low Loader
- Platform yüksekliği düşürülmüş, ağır ve yüksek gabarili iş makinelerinin taşınmasında kullanılan özel römork.
M
- Mega Dorse
- Alçak şasi ve küçük tekerlek yapısı sayesinde iç yüksekliği 3 metreye ulaşan, hacimli yükler için kullanılan römork tipi.
- Menşe ŞahadetnamesiCertificate of Origin
- Eşyanın hangi ülkede üretildiğini resmi olarak belgeleyen sertifika.
- Milk RunMilk Run
- Tek bir araçla birden çok tedarikçiden sırayla yük toplanarak tek noktaya getirilmesi yöntemi.
N
- Net AğırlıkNet Weight
- Ambalaj ve palet hariç, yalnızca ürünün kendi ağırlığı.
O-Ö
- Open Top KonteynerOpen Top Container
- Üstü branda ile kapatılan, vinçle üstten yükleme yapılabilen konteyner tipi. Standart kapıdan girmeyen yükler için kullanılır.
- OrdinoDelivery Order
- Yükün gümrükten veya limandan teslim alınabilmesi için taşıyıcı ya da acente tarafından verilen teslim talimatı.
P
- PaletPallet
- Ürünlerin istiflenip forkliftle taşınmasını sağlayan standart taşıma platformu. Euro palet 120×80 cm, sanayi paleti 120×100 cm ölçüsündedir.
- Parsiyel TaşımacılıkGroupage / LTL
- Aracın tamamını doldurmayan yüklerin, başka müşterilerin yükleriyle birlikte taşınması. Maliyet yalnızca kaplanan alan üzerinden hesaplanır.
- Proje TaşımacılığıProject Cargo
- Ağırlık veya ölçü bakımından standart dışı kalan, özel planlama, izin ve ekipman gerektiren taşımalar.
R
- ReeferReefer
- Sıcaklık kontrollü taşımaya uygun soğutmalı konteyner veya araç.
- Ro-RoRoll-on / Roll-off
- Tekerlekli araçların gemiye kendi tekerlekleri üzerinde sürülerek yüklendiği taşıma yöntemi.
- Rotasyon
- Bir aracın veya geminin belirli limanlar ya da noktalar arasında izlediği düzenli sefer güzergâhı.
S-Ş
- SevkiyatShipment
- Yükün gönderici noktadan alıcıya ulaştırılmak üzere yola çıkarılması işlemi.
- Sigorta (Nakliyat)Cargo Insurance
- Taşıma sırasında yükün zarar görmesi, kaybolması veya çalınması risklerine karşı yaptırılan sigorta.
- SRC Belgesi
- Ticari araç sürücülerinin mesleki yeterliliğini gösteren zorunlu belge. Taşınan yükün türüne göre farklı sınıfları bulunur.
- Supply ChainSupply Chain
- Hammaddeden son tüketiciye kadar uzanan tedarik, üretim, dağıtım ve bilgi akışının tamamı.
T
- T1 BelgesiT1
- Serbest dolaşımda olmayan eşyanın, gümrük vergileri askıya alınarak transit rejimi altında taşınmasını sağlayan belge.
- Tedarik Zinciri YönetimiSCMSupply Chain Management
- Tedarikçiden müşteriye kadar tüm süreçlerin maliyet, hız ve hizmet düzeyi açısından bütünsel olarak planlanıp yönetilmesi.
- Tenteli DorseTautliner / Curtainsider
- Yan perdeleri açılabilen, yandan ve üstten yükleme yapılabilen en yaygın römork tipi.
- TIR KarnesiTIR Carnet
- TIR Sözleşmesi kapsamında, transit geçilen ülkelerde gümrük işlemlerini basitleştiren ve teminat işlevi gören uluslararası belge.
- Transit SüreTransit Time
- Yükün çıkış noktasından varış noktasına ulaşması için öngörülen süre.
U-Ü
- UTİKAD
- Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği. Türkiye'de sektörün başlıca meslek örgütlerindendir.
- Ücretlendirilecek AğırlıkChargeable Weight
- Brüt ağırlık ile hacim ağırlığından büyük olanı. Taşıma bedeli bu değer üzerinden hesaplanır.
V
- Varış Gümrüğü
- Eşyanın ithalat işlemlerinin tamamlandığı, varış ülkesindeki gümrük idaresi.
Y
- Yetki Belgesi
- Karayolu taşımacılığı faaliyetinde bulunabilmek için Ulaştırma Bakanlığı'ndan alınması zorunlu olan, faaliyet türüne göre sınıflandırılmış belge.
- Yükleme LimanıPort of Loading
- Yükün gemiye yüklendiği liman.
Z
- Zincirleme Taşıma
- Yükün birden fazla taşıyıcı ve mod kullanılarak, birbirini izleyen etaplar halinde taşınması.